Galerie – handel i rozrywka

Krajobraz współczesnego handlu w Polsce w ostatniej dekadzie zmonopolizowały galerie handlowe. Często próbujące podjąć architektoniczny trud wkomponowania się w zastaną przestrzeń miejską, zazwyczaj jednak będąc typowymi budynkami ze szkła, stali i granitowych płyt, galerie są swoistymi pasażami handlowymi, gdzie różnorakie sklepy i salony usługowe mogą bardzo łatwo trafić na swojego klienta. Konsumenci bardo chętnie korzystają z tego typu miejsc, ponieważ nie muszą marnować swojego czasu ani pieniędzy na paliwo, na dojazd przez wiele kilometrów do sklepów oferujących różnorakie, odmienne produkty. Asortyment, który możemy nabyć w galeriach jest więc bardzo szeroki i trudno znaleźć produkt, którego nie można by znaleźć w tego typu miejscach. W galerii możemy zakupić czy to sprzęt RTV i AGD, czy wszelką możliwą odzież, także buty damskie i męskie, najnowsze technologie, elektronikę, artykuły papiernicze, spożywcze sportowe – można tak wymieniać bardzo, bardzo długo. Dodatkową zaletą galerii handlowych jest to, ze stanowią także miejsca rozrywki, gdzie można przyjść całą rodziną. Tutaj nieodzowne są oczywiście stoiska gastronomiczne, choć najbardziej popularnym miejscem galerii w tym względzie są często mieszczące się w nich kina różnorakich sieci. Zdarza się także, że w galeriach możemy uczęszczać na siłownie, saunę, lub nawet basen czy bawić się w salonie gier lub na dyskotece.

Handel w galerii

Okres PRL był dla Polaków czasem, którego czarne karty nie wiązały się tylko i wyłącznie z terrorem politycznym. Choć niewątpliwie mnie straszne, ale także mocno dolegliwe i dokuczające obywatelom Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej był brak towarów w sklepach i bieda ekonomiczna. Wiązało się to z panującą w polskim życiu ekonomicznym socjalistyczną gospodarką centralnie planowaną, w ramach której każdy element produkcji i jego redystrybucja były ściśle zaplanowane i nie podlegały mechanizmom rynkowym. Zmiana w tej sytuacji nastąpiła dopiero po roku 1989 i tzw. transformacji ustrojowej, dzięki której uwolniono pewne mechanizmy rynkowe i zrezygnowano z centralnego planowania, dając możliwość funkcjonowania prywatnym przedsiębiorstwom. Dodatkowo otwarto także rynek krajowy dla firm zagranicznych, co umożliwiło Polakom korzystanie z ich usług. W ostatniej dziesięciolatce handel detaliczny przeniósł się w dużej mierze do tzw. galerii handlowych, czyli nowoczesnych, ogromnych budynków, które stanowią swoiste pasaże handlowe. Można tam dostać wszystko – buty damskie, męskie i dziecięce, wszelkie artykuły odzieżowe i spożywcze, a także wyspecjalizowane produkty tj. artykuły sportowe, biżuteria, kosmetyki, akcesoria samochodowe czy odżywki dla kulturystów. Niełatwo znaleźć produkt, którego galeria nie oferowałaby w asortymencie znajdujących się w niej sklepów.

Galeria miejscem handlu

W Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dużą popularnością cieszyły się tzw. pawilony handlowe, czyli budynki, gdzie mieściło się kilka różnych sklepów, czasem piętrowe, który zdawały się być elementem nowoczesności. Dziś budzą one raczej uśmiech politowania ze względu na swą architektoniczną formę, brak estetyki charakterystyczny dla budownictwa tamtego okresu, oraz w gruncie rzeczy niewielki zakres produktów dostępnych w tego typu miejscach. Dziś dużo nowocześniejszymi i bogatszymi krewnymi tamtych pawilonów są oczywiście galerie handlowe, niezwykle popularne, stanowiące główne miejsce dokonywania zakupów przez Polaków. W galeriach handlowych można nabyć dosłownie wszystko. Artykuły odzieżowe, buty damskie i męskie, artykuły sportowe, biżuteria, perfumy i kosmetyki, wszelaki sprzęt sportowy, akcesoria samochodowe, nie wspominając już o wszelkich artykułach spożywczych, jakie tylko można sobie wyobrazić. Galerie handlowe są także dziś dla Polaków miejscem rozrywki. Często w tego typu miejscach znajdują się dyskoteki czy kluby innego rodzaju, zawsze zaś punkty gastronimiczne – restauracje, kawiarnie lub lodziarnie. Zdarzają się galerie, gdzie możemy uczęszczać na siłownie lub przejść się do kina. Pewnym kontrowersyjnym nowym stał się fakt tworzenia w niektórych galeriach handlowych kaplic, gdzie dokonujący zakupów mogliby się pomodlić.

Galerie handlowe w III RP

W Trzeciej Rzeczpospolitej nastąpiła eksplozja na rynku oferowanych towarów i usług. Wiązało się to z uwolnieniem rynku i zrezygnowaniem z centralnie planowanego systemu reglementacyjnego. Dzięki temu na rynek polski mogły zacząć wchodzić także zagraniczne firmy, a bogacący się Polacy mogli pozwolić sobie na coraz więcej artykułów, które kiedyś byłyby nieprawdopodobnym do uzyskania luksusem, dostępnym jedynie dla bardzo wąskiej grupy społecznej elity Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. W ostatniej dekadzie interesującym przejawem przekształcenia się sposobów prowadzenia handlu w naszym kraju jest powstanie bardzo dużej ilości różnorakich galerii handlowych, które choć teoretycznie mają stanowić oryginalne formy architektowniczne, w miażdżącej wielkości są jednak bardzo podobne. Są to miejsca, gdzie konsument bez przemierzania sporych odległości może kupić dosłownie wszystko. Produkty spożywcze, odzieżowe, nowe technologie, buty damskie, męskie i dziecięce, artykuły sportowe, papiernicze, kosmetyki, perfumy i biżuteria oraz dziesiątki innych segmentów produktów – to wszystko możemy bez problemu znaleźć we współczesnych polskich galeriach handlowych. Poza tym częstokroć w tego typu miejscach możemy wybrać się także na siłownie czy do sauny, zazwyczaj galerie dysponują kinem, już nie mówiąc o stoiskach gastronomicznych, które są stałym elementem krajobrazu. Zdarza się nawet umiejscowienie w galerii kaplicy!

Nowoczesne centra handlowe

W dzisiejszych czasach zamieszczone są przede wszystkim w samych centrach miast – przynajmniej ten najbardziej prestiżowe i najatrakcyjniejsze. Galerie handlowe, po o nich tu mowa, w dużej mierze zmonopolizowały w naszym kraju przestrzeń wymiany handlowej, jeżeli chodzi o wymianę detaliczną. Polacy coraz mniej chętnie podróżują od sklepu do sklepu długie kilometry, i wolą, by wszystko to znalazło się w jednym miejscu. W dużej mierze wiążę się to pewnie z faktem, że w współcześnie czas stał się wartością niezwykle cenną – i często deficytową. Ludzie nie lubią więc marnować go na czynności niepotrzebne, a w dodatku związane z czynnikiem finansowym – to jest na podróżowanie samochodem czy komunikacją miejską w dobie coraz bardziej drożejącej benzyny. A w centrach handlowych można nabyć dosłownie wszystko, czego konsument może potrzebować. Buty damskie, męskie i dziecięce, telewizory i komputery, sukienki, spódnice, spodnie, koszulki, bluzy, kurtki i cała rzesza innych elementów garderoby, także kosmetyki czy biżuterie, artykuły papiernicze i sportowe, telefony i szeroki segment artykułów spożywczych. W galeriach bardzo często znajdują się także różnorakie centra rozrywki – np. salony gier, siłownie, sauny, punkty gastronomiczne i inne atrakcje, które mogą uprzyjemnić czas konsumentom. Popularnym elementem galerii handlowej jest także kino, które najczęściej związane jest z jedną z dużych sieci prowadzących działalność tego typu.

Galerie w polskich miastach

W kraju nad Wisłą bardzo intensywny przyrost nowego elementu infrastruktury miejskiej, jakim jest galeria handlowa, to generalnie rzecz biorąc dziecko ostatniej dziesięciolatki. Są to dużo nowocześniejsi kuzyni dawnych pawilonów handlowych, znanych nam jeszcze z okresu „Polski Ludowej”. Popularność galerii jest tak wielka, że współcześnie w zasadzie każde polskie miasto średniej wielkości może się poszczycić czymś, co mniej lub bardziej będzie przypominało „Złote tarasy”, „Silesię” czy „Manufakturę”. Polacy często dokonują zakupów w tego typu miejscach, co oczywiście łączy się z ich bardzo wszechstronnym charakterem. W galerii handlowej, najczęściej wzniesionej ze szkła i stali, ozdobionej granitowymi płytami, często jednak wkomponowanej w stare, poprzemysłowe zabudowania, można kupić dosłownie wszystko. Telewizory, konsole do gier, radioodbiorniki, komputery, setki modeli odzieży, buty damskie i męskie, szerokie segmenty artykułów spożywczych (zdrowych i niezdrowych, ekologicznych i nieekologicznych), herbata z całego świata, kosiarki, narty, koniki na biegunach, kosmetyki, biżuteria i zestawy do grillowania. W dużych centrach handlowych praktycznie nie ma sytuacji, abyśmy nie mogli zakupić lub zamówić upragnionego towaru. Dodatkowo przyciągającą do galerii funkcję spełniają stoiska z jedzeniem, umiejscowienie w centrach handlowych salonów usług rozrywkowych, przede wszystkim kin.

Galerie handlowe w Polsce

Ostatnia dekada w naszym kraju, stoi w dużej mierze pod znakiem bardzo intensywnego wysypu róznorakich galerii handlowych. Współcześnie każde większe miasto posiada tego typu miejsce. Mało tego, galerie powstają także w całkiem niewielkich miejscowościach, choć nie bardzo wiadomo, czy ma na to wpływ uwarunkowanie ekonomiczne, czy raczej wola doszlusowania małych miast do krajobrazu tych większych. W każdym bądź razie galerie w szybkim tempie stały się miejscem, gdzie Polacy najchętniej dokonują swoich zakupów. Najprawdopodobniej dlatego, że w galeriach handlowych wszystko jest skupione w jednym miejscu – buty damskie i telewizory, zabawki dla dzieci i sprzęt sportowy, komputery i odżywki dla kulturystów, kosmetyki i sprzęt do koszenia trawy, biżuteria i akcesoria samochodowe, prasa i książki oraz kawa i herbata ze wszystkich stron świata. Te wszystkie produkty możemy znaleźć w każdej większej galerii handlowej bez najmniejszego trudu, nie ma więc powodu, abyśmy chcąc kupic kilka z nich, musieli podróżować po całym mieście, marnując przecież nie tylko swój czas, ale także pieniądze na paliwo czy środki komunikacji miejskiej. W galeriach znajdują się dodatkowo także szereg stoisk i salonów gastronomicznych, gdzie strudzony konsument może się posilić w przerwie między jednym a drugim sklepie. Można także wybrać się do kina, czy nawet do kaplicy!

Zachodnie sklepy

We współczesnej Polsce bardzo popularną metodą dokonywania zakupów, stało się odwiedzanie tzw. galerii handlowych. W ciągu ostatniej dekady tego typu miejsca wyrosły w naszym kraju jak grzyby po deszczu, a swoje galerie posiadają już wszystkie duże miasta (a nawet bardzo wiele zupełnie niewielkich). Galerie są swoistymi pasażami handlowymi, gdzie różne firmy i salony usług mogą prezentować swoje towary i produkty. Często w tego typu galeriach mamy także do czynienia z jednym supermarketem spożywczym, czasami znajduje się tam także kino, oraz szereg lokali gastronimicznych, dla klientów którzy chcieliby się posilić w czasie zakupów. Buty damskie i męskie, odzież wszelkiego rodzaju, kroju, fasonu i marki, sprzęt sportowy i rekreacyjny, książki, akcesoria samochodowe, telewizory, radioodbiorniki, komputery (czy to stacjonarne, czy laptopy), konsole gier, kosmetyki, zabawki dla dzieci – spis asortymentu nie ma w zasadzie końca. Nie ma się co więc dziwić, że ludzie wybierają galerie jako miejsca zakupów, ponieważ w rzeczywistości, w której największym produktem deficytowym jest czas i wszystkim nam ciągle go brakuje, galeria pozwala łatwo go zaoszczędzić, ponieważ grupuje w jednym miejscu szereg sklepów z całkowicie różnych dziedzin, gdzie możemy zakupić dosłownie wszystko, czego tylko potrzebujemy i zapragniemy. Niestety jednak ma to także drugą stronę medalu, ponieważ pojawianie się galerii siłą rzeczy prowadzi często nierównej konkurencji i wymarcia mniejszych sklepików poza galeriami, który właścicielami są często polscy przedsiębiorcy.

Moda obuwnicza

Dzisiejsza rzeczywistość, dzięki zaistnieniu mechanizmów rynkowych na wielką skalę, nie tak, jak jeszcze trzy dekady temu, oferuje konsumentowi bardzo szeroki zakres asortymentu w handlu, na który, jeśli tylko może sobie pozwolić pod względem finansowym, nie ma żadnej reglementacji. Wystarczy wejść do pierwszej lepszej galerii handlowej, aby móc zakupic dosłownie wszystko w różnorakich kolorach, formach, krojach, wzorach, rozmiarach i markach. To głównie zagraniczne firmy i domy mody zmonopolizowały dzisiaj handel odzieżą czy obuwiem. Wymownym przykładem są buty damskie, których najdroższe egzemplarze są najczęściej sprowadzane z Włoch czy innych państw zachodu, natomiast w Polsce produkowane są jedynie tańsze z nich. Wśród znajdujących się w galeriach znajdują się jednak także liczne polskie sklepy, choć co ciekawe, i co dużo mówi o pewnej mentalności polskiego konsumenta, najczęściej kryją się one pod zagranicznymi nazwami, mającymi w zamierzeniu „udawać”, że wywodzą się one z zagranicy. Być może badania rynku pokazały, że Polacy chętniej kupują w sklepach z zagranicy, kojarzą się one bowiem z dobrobytem i pewnym wysokim statusem materialnym. Najczęściej jednak współczesnych Polaków, być może jeszcze, bo sytuacja zmienia się bardzo szybko – nie stać na oryginalne zagraniczne marki i zmuszeni są kupować tańsze, polskie zamienniki.

Centralne planowanie produkcji

Partia komunistyczna – Polska Zjednoczona Partia Robotnicza – która rządziła w Polsce (wcześniej jako PPR) w zasadzie od 1944 roku, kierowała się w swoich działaniach nie tylko wasalną służebnością wobec poleceń Kremla (chociaż niewątpliwie był to impuls główny), ale także rozbudowaną ideologią leninowsko-stalinowskiego komunizmu, także w kwestiach gospodarczych. Obowiązkowym więc systemem ekonomicznym tamtego czasu było oczywiście socjalistyczne centralne planowanie produkcji i redystrubucji produktów. Prowadziło ono bardzo często do sytuacji, w których różnorakie towary albo zalewały rynek niewspółmiernie do potrzeb, albo – to częściej – zapotrzebowanie na jakiś rodzaj produktów nie było w ogóle zaspokajane. Samochody, telewizory, mięso czy buty damskie całkowicie różne produkty i segmenty przemysłu wytwórczego cechował niedobór w stosunku do zapotrzebowania na „rynku”. Nawet jeżeli już w sklepach pojawił się jakiś produkt, który był rzadkością, dużą jego część zakupywali od razu pracownicy sklepu dla siebie i rodziny, a następnie cała dzielnica rzucała się na towar wykupując go na pniu, tak, że oczywistym jest, iż dla ogromnej większości wyrobu już nie starczało. System ten został całkowicie odmieniony wraz z tzw. transformacją ustrojową, a wprowadzenie mechanizmów rynkowych od razu spowodowało, że na półkach pojawił się szeroki asortyment towaru.